Er is een moment geweest of misschien waren het er meerdere waarop iets in je brak. Niet zichtbaar van buiten. Niet altijd benoembaar van binnen. Maar je voelde het. Een verschuiving. Een afstand tot jezelf die er daarvoor niet was. Een waakzaamheid die je sindsdien niet meer helemaal kwijtraakt.
Misschien heb je een naam voor wat je droeg. Misschien niet. Trauma hoeft niet groot en dramatisch te zijn om diep te snijden. Het hoeft niet te voldoen aan een definitie om echt te zijn. Trauma is wat er in jou is blijven hangen, lang nadat de situatie voorbij was. Dit artikel gaat over trauma en PTSS, wat het is, wat het doet met je lichaam en je leven, en hoe je Innerlijk Kompas® een rol speelt in het herstel.
Wat trauma eigenlijk is
Trauma is niet de gebeurtenis zelf. Trauma is de reactie van je zenuwstelsel op een ervaring die overweldigend was — te snel, te veel, of te lang, zonder dat er voldoende ruimte of steun was om het te verwerken. Dat kan één ingrijpende gebeurtenis zijn: een ongeluk, verlies, geweld of misbruik. Maar het kan ook een opeenstapeling zijn van kleinere ervaringen: opgroeien in een onveilige omgeving, jarenlang niet gezien worden, constant moeten aanpassen, grenzen die structureel niet gerespecteerd werden.
Beide vormen zijn echt. Beide laten sporen achter.
De wetenschap noemt dit ook wel groot trauma (Type I) en complex trauma (Type II of C-PTSS), waarbij complexe trauma’s vaak ontstaan in de vroege kindertijd en diep verweven zijn met wie je gelooft te zijn.
Wat PTSS is — en wat mensen er vaak van denken
Posttraumatische stressstoornis, of PTSS, is een toestand waarbij je zenuwstelsel na een traumatische ervaring niet terugkeert naar regulatie. Het blijft in een staat van alarm.
Veel mensen denken bij PTSS aan veteranen of mensen die iets “echt ergs” hebben meegemaakt. Maar PTSS kent veel gezichten:
- herbelevingen of flashbacks, soms subtiel als beelden, geluiden of lichamelijke sensaties
- vermijding van alles wat herinnert aan de pijnlijke ervaring
- een constant gevoel van gejaagdheid, alertheid of onveiligheid
- emotionele verdoving of het gevoel losgekoeld te zijn van jezelf
- slaapproblemen, concentratieproblemen, prikkelbaarheid
- diep wantrouwen — in anderen, maar ook in jezelf.
Bij complexe PTSS komen hier vaak bij: moeite met zelfwaarde, chronische schaamte, moeite met relaties en intimiteit, en het gevoel dat je fundamenteel anders of kapot bent dan anderen. Dat laatste is een leugen die trauma vertelt. Maar het voelt vaak als de meest waarachtige waarheid die je kent.
Trauma leeft in het lichaam
Een van de belangrijkste inzichten van de afgelopen decennia in traumawetenschap, denk aan Bessel van der Kolk, Peter Levine en Stephen Porges, is dit:
Trauma zit niet alleen in je hoofd. Trauma zit in je lichaam.
Praten over wat er is gebeurd, helpt soms. Maar het bereikt niet altijd de diepste laag, de laag waar het zenuwstelsel zijn beschermingspatronen heeft opgeslagen als lichamelijke reflexen. Daarom kunnen mensen jarenlang in therapie zijn, de gebeurtenissen haarfijn navertellen, en toch nog steeds voelen dat er iets in hen vastzit.
Omdat dat “iets” geen gedachte is. Het is een lichamelijke toestand. Een ingesleten patroon in het zenuwstelsel dat zegt: hier is gevaar, blijf waakzaam, vertrouw niet. Herstel vraagt daarom om meer dan begrip alleen. Het vraagt om het lichaam mee te nemen in het proces.
Hoe het Innerlijk Kompas® werkt bij trauma en PTSS
Het Innerlijk Kompas® is het hart van de werkwijze bij Praktijk DjaleeZ. Het is een kennis- en ervaringsgerichte methode die mensen helpt opnieuw contact te maken met hun eigen wijsheid van binnenuit, via het lichaam, het gevoel, de intuïtie en de adem.
Bij trauma en PTSS is dat contact vaak verstoord. Niet omdat jij het kwijt bent, maar omdat je zenuwstelsel het heeft afgesloten als bescherming.
Het Innerlijk Kompas® werkt in lagen:
Laag 1 — Veiligheid creëren
Herstel begint niet bij het verwerken van het trauma. Herstel begint bij het bouwen van veiligheid in je lichaam, in de therapeutische relatie, in het moment zelf. Zolang je zenuwstelsel in overlevingsstand staat, is er geen ruimte voor dieper werk. Eerst regulatie. Eerst rust. Eerst leren dat het nu anders is dan toen.
Laag 2 — Herkennen wat je lichaam vertelt
Stap voor stap leer je je eigen lichamelijke signalen herkennen: wat spanning voelt in jouw lichaam, wat ontspanning is, waar in je lijf je trauma vasthoudt. Dat klinkt eenvoudig. Maar voor mensen die geleerd hebben hun lichaam te negeren, te wantrouwen of te overleven, is dit een van de meest ingrijpende stappen. Je lichaam is geen vijand. Het is een bondgenoot, een die lang heeft geprobeerd je te beschermen, en die nu klaar is om iets anders te leren.
Laag 3 — Het verhaal integreren
Pas wanneer er voldoende veiligheid en lichaamsbewustzijn is, is er ruimte om het verhaal te dragen zonder erdoor overspoeld te worden. Integratie betekent niet: vergeten wat er is gebeurd. Het betekent: wat er is gebeurd, past niet langer het heden in. Het wordt verleden. Iets wat je hebt meegemaakt — en niet langer iets wat je bent.
Laag 4 — Opnieuw verbinding maken met wie je bent
Trauma vertelt je wie je bent. Innerlijk Kompas-werk helpt je herinneren wie je altijd al was, vóórdat de overleving begon. Dat is geen spirituele belofte. Dat is herstelwerk. Langzaam, stap voor stap, op jouw tempo.
Wat je kunt verwachten op de weg van herstel
Herstel van trauma is geen rechte lijn. Het gaat niet van A naar B, van kapot naar heel. Het gaat in spiralen. Soms voel je je beter, en dan raakt er ineens iets wat je terugwerpt. Dat is geen mislukking. Dat is hoe herstel werkt.
Wat je op de weg kunt verwachten:
- Momenten van diepe herkenning “oh, dát is waarom ik zo reageer“
- Verdriet dat eindelijk ruimte krijgt
- Woede die ooit niet mocht er zijn
- Rust die voelt als iets nieuws en tegelijk als thuiskomen
- Twijfel, soms, of dit allemaal klopt
- En uiteindelijk: meer ruimte. Meer adem. Meer jijzelf.
Je hoeft dit niet alleen te dragen. Je hoeft het ook niet in één keer op te lossen.
Een woord voor wie herkent wat hier staat
Als je jezelf herkent in dit artikel, in de waakzaamheid, de vermoeidheid, het gevoel dat er iets in je vastzit dat je niet goed kunt omschrijven, dan is dit misschien het moment om hulp te vragen. Niet omdat je het alleen niet kunt. Maar omdat je dat al lang genoeg hebt geprobeerd. Je Innerlijk Kompas weet de weg. Soms heb je alleen iemand nodig die naast je staat terwijl je er opnieuw naar leert luisteren.
Bij Praktijk DjaleeZ begeleid ik vrouwen met trauma en PTSS via het Innerlijk Kompas®, een lichaamsgerichte, trauma-sensitieve en ervaringsgerichte aanpak die verder gaat dan praten alleen. Wil je weten of deze manier van werken bij jou past? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.